وزوز گوش یه جورایی به یکی از عملکردهای حیاتی بدن وصله
اونایی که هیچوقت صدای زنگ مداوم توی گوششون رو تجربه نکردن، اصلاً نمیتونن تصور کنن چه عذابی داره. در واقع، شاید دیدن یه کابوس شبانه نزدیکترین تجربه به این حس باشه.
این صدای ذهنی که ممکنه به صورت هیسهیس، وزوز یا تیکتیک باشه، صداییه که هیچکس دیگهای نمیشنوه؛ ممکنه همیشگی باشه یا اینکه بیاد و بره.
حالا دانشمندای علوم اعصاب دانشگاه آکسفورد احتمال میدن که خواب و وزوز گوش توی مغز خیلی عمیق به هم گره خوردن.
یافتههای اونها نشوندهنده یه رابطه اساسی بین این دو وضعیته؛ رابطهای که تا همین اواخر به طرز عجیبی در تحقیقات مغزی نادیده گرفته شده بود.
لینوس میلینسکی، محقق علوم اعصاب در مؤسسه خواب آکسفورد، به ساینسآلرت میگه: «چیزی که اول از همه کنجکاوی من و همکارام رو جلب کرد، شباهتهای عجیب بین وزوز گوش و خواب بود.»
اون در ادامه میگه: «وزوز گوش یه وضعیت پزشکی ناتوانکنندهست، در حالی که خواب یه حالت طبیعیه که ما مرتب واردش میشیم، اما به نظر میرسه هر دو به فعالیتهای خودبهخودی مغز متکی هستن. چون هنوز درمان موثری برای وزوز گوش ذهنی وجود نداره، فکر میکنم بررسی این شباهتها ممکنه راههای جدیدی برای درک و در نهایت درمان این ادراکهای خیالی پیش پامون بذاره.»
«ادراک خیالی» زمانی اتفاق میافته که مغز ما رو گول میزنه تا فکر کنیم چیزی رو میبینیم، میشنویم، حس میکنیم یا میبوییم که در واقعیت فیزیکی وجود نداره.
خیلی از مردم ادراک خیالی رو فقط موقع خواب تجربه میکنن (خواب دیدن)، اما برای حدود ۱۵ درصد از مردم دنیا، یه صدای گریزناپذیر در طول بیداری هم توی گوششون زنگ میزنه.
وزوز گوش شایعترین ادراک خیالی در دنیاست، اما با وجود لیست طولانی از فرضیهها، هنوز علت قطعی یا درمانی براش پیدا نشده.
با اینکه خیلی از افراد مبتلا به وزوز گوش از بیخوابی شاکی هستن، اما ارتباط احتمالی این مشکل با عملکرد حیاتی خواب تازه داره روشن میشه.
در سال ۲۰۲۲، میلینسکی تحقیقی رو مدیریت کرد که ادعا میشد اولین مطالعهای هست که بررسی میکنه خواب چطور روی وزوز گوش اثر میذاره و برعکس.
محققهای آکسفورد پیشنهاد دادن که موجهای بزرگ و خودبهخودی فعالیت مغز که موقع خواب عمیق (حالت non-REM) رخ میدن، ممکنه بتونن اون فعالیت مغزی که منجر به وزوز گوش میشه رو سرکوب کنن.
برای آزمایش این ایده، تیم محققها سراغ سمورهای اهلی (فرت) رفتن که سیستم شنواییشون شبیه آدمهاست. در آزمایشهایی که نتایجش سال ۲۰۲۴ منتشر شد، محققها فهمیدن سمورهایی که وزوز گوش شدیدتری داشتن، خوابشون هم بیشتر به هم ریخته بود.
میلینسکی میگه: «ما دیدیم که این مشکلات خواب دقیقاً همزمان با شروع وزوز گوش بعد از قرار گرفتن در معرض سر و صدا ظاهر شدن. این برای اولین بار یه لینک مستقیم بین ایجاد وزوز گوش و اختلال در خواب رو نشون داد.»
نکته مهم این بود که مغز سمورهایی که وزوز گوش داشتن، واکنش بیش از حد به صدا نشون میداد. اما وقتی این سمورها بالاخره موفق میشدن به خواب عمیق برن، این فعالیت بیش از حد فروکش میکرد.
این یعنی خواب ممکنه با درگیر کردن همون مدارهای مغزی، به طور موقت اثرات وزوز گوش رو بپوشونه.
میلینسکی میگه: «یافتههای ما نشون میده که خواب عمیق واقعاً ممکنه به کاهش وزوز گوش کمک کنه و میتونه مکانیسمهای طبیعی مغز رو برای تنظیم فعالیتهای غیرطبیعی فاش کنه.»
تحقیق روی حیوانات محدودیتهای خودش رو داره، اما احتمالاً همین الگوهای فعالیت مغزی در انسانها هم وجود داره. میلینسکی میگه از سال ۲۰۲۲ به بعد، این حوزه به سرعت رشد کرده و مطالعات بزرگی دارن روی رابطه خواب، محیط و وزوز گوش تحقیق میکنن.
اون معتقد بود که توجه به تأثیر وزوز گوش، مخصوصاً در افراد مسن که کمشنوایی و وزوز گوش میتونه باعث انزوا و مشکلات سلامت روان بشه، خیلی اهمیت داره.
همین امسال، یه تحقیق در چین نشون داد افرادی که وزوز گوش دارن، موقع انتقال از بیداری به خواب، کمتر میتونن فعالیت بیش از حد مغزشون رو سرکوب کنن. اما در طول خواب عمیق، این فعالیت بیش از حدِ مربوط به وزوز گوش سرکوب میشد.
نویسندههای اون تحقیق به سرپرستی شیائو بائو نتیجه گرفتن که خواب یه هدف درمانی حیاتی برای قطع کردن چرخه معیوب ۲۴ ساعته وزوز گوش هست.
در حال حاضر میلینسکی و همکاراش در آکسفورد دارن روی این تمرکز میکنن که خواب چطور میتونه روی خودِ فرآیند شکلگیری وزوز گوش اثر بذاره.
اون میگه: «وزوز گوش میتونه خواب رو بدتر کنه و خواب بد هم به نوبه خودش وزوز رو تشدید میکنه. این یه جور چرخه معیوبه، اما فکر نمیکنم غیرقابل شکستن باشه. وقتی خوب نمیخوابیم، در برابر استرس آسیبپذیرتر میشیم و استرس هم یکی از قویترین عواملیه که وزوز گوش رو بدتر میکنه یا حتی باعث شروعش میشه.»
تحقیقات بیشتر نه تنها ممکنه به درمانهای موثر برای وزوز گوش ختم بشه، بلکه شاید به دانشمندها کمک کنه رازهای خودِ خواب رو هم بهتر بفهمن.